روایت خاموش

«هاول» در اوج دوران شهرت خود بود و با نوشتن نمایشنامه‌های زیبا باعث می‌شد همواره تماشگران‌اش ایستاده او را تشویق کنند. او هر شب بعد از اجرای نمایش و خوش‌گذرانی در دورهمی‌های بعد از آن به خانه می‌رفت تا با دست‌نوشته‌های جدیدش از همسرش، «اولگا»، بخواهد که نظرش را درباره‌ی آنها بیان کند. اولگا هم همواره صبور و آرام با هاول همراه می‌شد، حتی زمانی که نگاه‌‌های پرهوس او را به زنان و دختران دیگر می‌دید.

«واتسلاف هاول» سیاست‌مدار اهل چک و اولین رئیس‌جمهور این کشور یکی از اثرگذارترین افرادی بود که توانست با امضای منشور ۷۷ و مخالفت‌های مداوم با رژیم کمونیستی وقت کشورش مسیر رسیدن به نظامی عادلانه را هموار کند. مهم‌ترین کتاب او که در ایران هم کتاب‌خوانان بسیاری آن را خوانده‌اند «قدرت بی‌قدرتان» است. «اسلاوک هوراک»، نویسنده و کارگردان اهل چک در دومین اثر سینمایی خود سعی دارد نگاهی به زندگی سیاسی و شخصی این فرد اثرگذار در تاریخ چک بیندازد.

هوراک مسیر روایت‌اش را از جایی آغاز می‌کند که هاول و نوشته‌های‌اش در تمام چک شناخته شده است. او معروف و مشهور است و مردان و زنان بسیاری به دلایل مختلف سیاسی یا شخصی سعی دارند به او نزدیک شوند. هوراک اما هاول را در این مسیر چندان نگه نمی‌دارد و خیلی زود او را وارد بازی‌های سیاسی می‌کند. این کارگردان نوپا بدون اینکه به هاول، افکار و ایده‌های‌اش حتی نگاهی چند بیندازد بعد از یک سکانس کوتاه شخصیت اصلی روایت‌اش را تبدیل به مردی می‌کند که در تلاش است تا با دولت کمونیستی حاکم بر جامعه بجنگد و در این مسیر از هیچ چیز هم نترسد. مخاطب هرگز چیزی درباره‌ی ایده‌‌ها و نظرات هاول نمی‌شنود و همه‌چیز آنقدر سطحی و شعاری پیش می‌رود که نمی‌تواند درک درستی از این شخصیت پیدا کند. درواقع آقای هوراک نتوانسته شخصیت هاول روایت‌اش را حتی نزدیک به هاول واقعی کند و باعث شود مخاطب حداقل دیدگاه‌های سیاسی او را کمی بشناسد. هوراک هاول را خیلی زود به زندان می‌اندازد، با چند سکانس نه چندان اثرگذار تلاش می‌کند شرایط سخت زندان را تصویر کند و خیلی زود هم او را از زندان بیرون می‌آورد. رفت‌ و برگشت‌های سریع هاول به زندان و اتفاقاتی که بعد از زندان برای‌اش رخ می‌دهد با برش‌هایی سریع نه تنها مخاطب را گیج می‌کند، بلکه حتی اجازه نمی‌دهد هاول در کنار دوستان‌اش از نظرات‌اش صحبتی کند. هاول هرگز به طور کاملاً آشکار در کنار دوستان و وفاداران‌اش به صحبت از نظرات‌اش نمی‌پردازد و مخاطب هم تا انتها نمی‌تواند درکی از او و دلایل اثرگذاری‌اش در زندگی مردم چک داشته باشد.

در سوی دیگر هوراک زندگی شخصی و خانوادگی او را هم به خوبی تصویر نکرده است. نه رابطه‌اش با همسرش اولگا به خوبی تصویر شده و نه رابطه‌اش با معشوقه‌اش به خوبی پرداخت شده است. اولگا به تنهایی می‌توانست کاراکتر هاول را اثرگذار کند و به روایت معنایی عمیق‌تر دهد. هاول فقط با لبخندها و نگاه‌‌های پرهوس‌اش نشان داده شده و برای همین رفتارهای‌اش هم معنایی تعریف نشده پیدا کرده‌اند. در این میان اما باید از بازی بازیگران این فیلم به‌خصوص بازی بازیگر نقش اولگا سخن به میان آورد. زیرا علی‌رغم توجهی که هوراک به این کاراکتر نداشته است، او با نگاه‌ها، حرکات و رفتارهای خود توانسته این شخصیت و اثرگذاری‌اش را در زندگی هاول به‌خوبی نشان دهد.