مشکل این اثر آمریکایی بودن آن بود

در مرور فیلم «استلا عاشق می‌شود» عنوان کردیم که خانم «سیلوی ورد» از آن دست فیلم‌سازانی است که سعی دارد تجربه‌های زیسته‌ی زندگی خود و خانواده‌اش را در روایت‌های‌اش تصویر کند. از «استلا» و «استلا عاشق می‌شود» گفتیم و حال به بخش دیگری می‌پردازیم؛ مقوله‌ی کارگری جنسی. مادربزرگ و یکی از دخترخاله‌های ورد در این دسته جا می‌گرفتند و طبق گفته‌های خود کارگردان، فیلم «عروسک جنسی» محصول سال ۲۰۱۶ و فیلمی که اکنون به مرور آن می‌پردازیم به درون‌مایه‌ی کارگران جنسی به همین بخش از زندگی افراد نزدیک به او می‌پردازند.

مادام کلود یک کاراکتر حقیقی در تاریخ قرن بیستم و دهه‌های ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰ فرانسه است. نام اصلی او «فرناند گروده» بود که توانست یکی از روسپی‌خانه‌های اعیانی فرانسه را که فقط به مردان قدرتمند جهان سرویس می‌داد دایر کند. دختران زیردست او گلچینی از همه‌ی آن‌هایی بودند که هیچ‌کدام از این افراد نمی‌توانستند دست رد به سینه‌ی آن‌ها بزنند. خانم ورد ماجرای روایت خود را از همان دوران اوج مادام کلود آغاز می‌کند و تا دوران افول این زن قدرتمند ماجرا را ادامه می‌دهد. اما مشکل اینجاست که کارگردان در دام بیوگرافی‌های هالیوودی افتاده است و همچون یک گزارش زودگذر به درون زندگی مادام کلود می‌رود.

خانم ورد ابتدا باید این را درک می‌کرد که در سینمای فرانسه قرار است به درون زندگی مادام کلود برود و نه با بودجه‌ی نتفلیکس و تسلط آن‌ها روی ساختار روایت. این کارگردان به درون‌مایه‌ای می‌پردازد که به‌گفته‌ی خودش بخشی از زندگی گذشته‌‌اش بوده است. او در این روایت درون‌مایه‌ی خاصی را در نظر نمی‌گیرد و از طریق مادام کلود و راوی بودن او اتفاقات زندگی این زن را مرور می‌کند. در این روایت ما با مسیری مواجه نیستیم که بخواهد اعماق زندگی یک زن را تصویر کند. ورد در این روایت سردرگم است. مخاطب نمی‌داند با روایتی فمینیستی از جنس سانتیمانتال‌های فرانسوی و آمریکایی روبه‌روست یا صرفاً قرار است گزارشی بی‌رمق از زندگی یک فرد حقیقی را مشاهده کند. به‌طور مثال به روایت موازی از زندگی «سیدونی» توجه کنید. خانم ورد به‌راحتی می‌توانست از زندگی تلخی که سیدونی تجربه کرده است به روایتی موازی و حتی مسیر اصلی روایت نفوذ کند و مخاطب را درگیر زندگی پرمشقت یک زن در جامعه‌ی مردسالار کند. اما این اتفاق رخ نمی‌دهد و صرفاً با خرده‌روایت‌هایی گزارشی از زندگی دختران مادام کلود مواجه هستیم. شاید باید اینگونه گفت که فیلم «عروسک جنسی» زنانه‌تر از این فیلم است و خانم ورد در آن فیلم توانسته درون‌مایه‌ای را که در پی‌اش بوده تصویر کند.

فیلم «مادام کلود» از همان ابتدا و با ضریآهنگ بالایی که دارد چیزی فراتر از گزارش‌های تصویری هالیوودی در باب زندگی شخصیت‌های حقیقی نیست. این کارگردان زن فرانسوی یکی از فیلم‌سازهایی است که در آثار خود نشان داده که می‌تواند تبدیل به یک فیلم‌ساز مؤلف شود، اما مسیر پیش روی آن‌قدر هموار نیست و روایت‌هایی از جنس مادام کلود که پتانسیل بالایی برای روایتی کاملاً زنانه دارند به‌راحتی تبدیل به پاشنه‌آشیل کارنامه‌ی فیلم‌سازی او می‌شوند. البته این را فراموش نکنیم که مادام کلود یک سال قبل از فیلم «استلا عاشق می‌شود» منتشر شده و با دیدن استلا به‌راحتی می‌توان تغییر رویه‌ی فیلم‌سازی این کارگردان را مشاهده کرد. سیلوی ورد فیلم‌سازی قابل اعتناست که جامعه‌ی زن می‌تواند روی آثار او برای نشر دادن صداهای ناشنیده از جنس زن اتکا کند.