روایتی دیگر از جنگ جهانی دوم

سال ۱۹۵۶ بود که «رونالد نیم» فیلمی با نام «مردی که هرگز وجود نداشت» را روی پرده برد. این فیلم همگان را شگفت‌زده کرد. چرا؟ چون بر اساس عملیات موفقیت‌آمیز «مینسمیت» در سال ۱۹۴۳ ساخته شده بود. این عملیات فریب را ارتش بریتانیا برای حمله به سیسیل طراحی کرده بود. آن‌ها جسد بی‌خانمانی با نام «گلیندور مایکل» را از سردخانه بیرون آوردند. به او هویت دادند و او را در سواحل اسپانیا رها کردند. ارتش آلمان نازی این طعمه را به‌ دندان گرفت و باعث شد تمرکز ارتش نازی روی سواحل یونان متمرکز شود. در نتیجه ارتش متفقین به‌راحتی سیسیل را فتح کرد. حال «جان مدن»‌ با تمرکز روی همین عملیات، کل فرآیند را برای مخاطب علاقه‌مند به سینمای جنگ بازتولید کرده است.
جان مدن را با «شکسپیر عاشق»، «دوشیزه اسلون» و سری فیلم‌های «بهترین هتل عجیب مریگلود» می‌شناسیم. این کارگردان موفق بریتانیایی نه‌تنها در سینما بلکه در آثار تلویزیونی و نمایشی نیز برای مردم بریتانیا کاراکتری قابل احترام است. در مرور فیلم‌های او می‌بینیم که به‌راحتی قادر است از وقایع تصویری سینمایی را به مخاطب خود ارائه دهد. همان‌طور که در بالا اشاره شد، عملیات مینسمیت یکی از پیچیده‌ترین عملیات‌های فریب و ضد جاسوسی در قرن بیستم بود. عده‌ای از افسران سرویس اطلاعاتی بریتانیا مأمور می‌شوند تا تمرکز ارتش نازی از روی جزیره‌ی سیسیل در جنوب ایتالیا را به‌سوی سواحل جنوبی یونان متمرکز کنند. همه می‌دانستند که ارتش نازی از احتمال حمله‌ی قریب‌الوقوع ارتش متفقین به سیسیل آگاه است و این جزیره را تا دندان مسلح کرده است. در نتیجه این عملیات تبدیل به بازی مرگ و زندگی برای اجراکنندگان آن شد.
مدن در فیلم خود سعی دارد علاوه بر بازسازی کل عملیات، سه کاراکتر مرکزی را محور تمامی رخدادها قرار دهد؛ «ایون مونتگو» که قاضی بازنشسته و مأمور اطلاعاتی نیروی دریایی است. «چارلز چاملی» که مأمور متعهد سرویس اطلاعاتی است و در نهایت «جین لزلی» که از نقش یک منشی تبدیل به تصویری ماندگار در این عملیات می‌شود. مدن با محوریت قرار دادن این سه کاراکتر سعی دارد مثلثی عشقی را در فیلم خود قرار دهد. باید گفت که به زیبایی این کار را کرده است. او در کنار هیجانی که به فیلم خود تزریق می‌کند، تعلیقی عاشقانه و پنهان را میان این سه کاراکتر قرار می‌دهد. این تعلیق تلفیقی از عشق، حسادت، هیجان و در نهایت فداکاری است. فیلم آقای مدن پکیجی قابل اعتنا از یک عملیات مرموز در طول جنگ جهانی دوم است. این دست از فیلم‌ها برای رویارویی مخاطب نسل جدید و تاریخ‌نخوانده با اتفاقات مهم تاریخ بشر بسیار آموزنده و مفید هستند. مخاطب پس از این آثار دست به تحقیق در باب آن عملیات یا رویداد می‌زند و به درکی درست و کامل از آن می‌رسد.
جان مدن در فیلم خود کاملاً متعهد به دست‌نوشته‌ها و مستندهای تاریخی است و سعی دارد از آن عدول نکند. به‌همین سبب است که فیلم او آن انعطاف یک اثر سینمایی را ندارد؛ حتی با تزریق آن مثلث عاشقانه به اتفاقات نظامی فیلم. از سویی دیگر کاراکترهای فرعی در این فیلم چندان شباهتی به کاراکترهای حقیقی ندارند؛ از جمله چرچیل و دریابد گادفری. تمام تمرکز کارگردان روی سه کاراکتر اصلی و حواشی زندگی آن‌هاست و باید گفت در این مسیر موفق بوده است. اما در چنین آثاری باید روی همه‌ی کاراکترهای تأثیرگذار متمرکز بود که این فیلم فاقد چنین تمرکزی است. در هر حال فیلم «عملیات مینسمیت» یک بازسازی خوب از رخدادی مهم در جنگ جهانی دوم است و مخاطب می‌تواند به‌راحتی از طریق آن با چندوچون این واقعه آشنا شود.