گزارههایی که هر کدام درست هستند و فقط باید خط وصل آنها را پیدا کرد
ویتگنشتاین در رسالهی منطقی-فلسفی دنیا را مجموعهای از بودهها تعریف میکند و در ادامه هر گزارهی ممکن را در جهان درست فرض میکند. فیلم جدید آقای «ماتیس کازا»، کارگردان جوان اهل لتونی، با این گزاره آغاز میشود و شرط آن را بر درست بودناش در زندگی جوانی با نام «لاینه» تصویر میکند.
آقای کازا در سه بخش از فیلم خود و در حد چند نمای کوتاه و دیالوگهایی کوتاهتر ما را در برابر رسالهی منطقی-فلسفی ویتگنشتاین قرار میدهد و در این بین هر تصویری که به ما نشان میدهد گویی قرار است تفسیر بصری او از تعاریف ویتگنشتاینی باشد. اما خیز این کارگردان جوان به درون سطور این فیلسوف کافی نیست و اثر او در حد یک تلنگر کوچک به این سطور است. بگذارید به درون زندگی لاینه برویم. او دختری دانشگاهی است که فلسفه میخواند و پدر و مادرش هم در حال جدا شدن از یکدیگر هستند. برادر کوچک نیز نیاز به مراقبت دارد و به دلیل نبودن پدر و مادر این لاینه است که باید امور خانه را در دست بگیرد. تناقضهای روایت از همینجا آغاز میشوند و ما در برابر تکههایی از زندگی لاینه قرار میگیریم که در پارتیهای زیرزمینی و شبانه خود را گم میکند، با دختری با نام گوندا عشقبازی میکند، از زندگی معمول خود فاصله میگیرد و در ادامه دیگر حتی نمیداند چه مسیری درست است و چه مسیری اشتباه. لاینه در این روایت قصد فرار از تمام مسئولیتهایی دارد که بهاجبار باید آنها را بر عهده بگیرد. او تقریباً از همان دست تازهجوانهای امروزی است که قصد دارند تا مدتی و شاید یک دهه از هر مسئولیتی فرار کنند. اما کارگردان با چند نما ما را در برابر افرادی قرار میدهد که حول لاینه در حال زیست هستند؛ همهاشان در زندگی عادی شغلی دارند و بهنوعی خود را موظف به انجام کاری میکنند. اما لاینه در این روایت حتی از کوچکترین مسئولیت، یعنی تحصیل، نیز فرار میکند و خشم خود را از جدایی پدر و مادر به این شیوه نشان میدهد. اما تناقض در کجاست؟ کارگردان مدام سعی دارد در لابهلای این همه هیاهو ما را در برابر سطور ویتگنشتاین قرار دهد. اما روایت او و تعریفی که از لاینه دارد کمی دور از این سطور هستند. شاید نیاز بود بیشتر و بیشتر در معرض این رساله و مقالهای که لاینه قرار است در باب آن بنویسد قرار بگیریم. این اتفاق در فیلم نمیافتد و این نماهای کوتاه از لاینه و استادش و کتاب مورد نظر تبدیل به افههای روشنفکری کارگردان جوان میشوند. در هر حال نمیتوان از کار خوب او در تصویر کردن فروپاشی روانی لاینه گذشت. شاید اگر او بهجای اصرار بر ارتباط دادن گزارههای ویتگنشتاینی و زندگی لاینه روی زندگی این دختر جوان تمرکز میکرد، بهخوبی میتوانستیم شاهد دنیایی باشیم که فرو میریزد و روی این ویرانی بار دیگر بنا نهاده میشود. این فیلم اثری متوسط در سینمای اروپاست که کارگردان جوان سعی دارد از نگاه خود زندگی یک دختر جوان را در ابتدای مسیر زندگیاش طی دو ماه به تصویر بکشد. این کارگردان سه اثر دیگر دارد و متأسفانه هیچکدام از آنها در حال حاضر برای ما در ایران در دسترس نیستند و بهمحض منتشر شدناشان حتماً به مرور این آثار نیز خواهیم پرداخت تا بیشتر با دنیای کارگردان لتونیایی آشنا شویم.
نظرت دربارهی این فیلم چیست؟
برای پیوستن به گفتوگو وارد شو
نظرها با هویت سینمایی حساب تو منتشر میشوند.