از او بعید بود

«ماریا» دختر جوان و زیبایی‌ست که برای دیداری دوباره، راهی خانه‌اش شده است. در مسیر بازگشت، خاطرات دوران کودکی‌اش را مرور می‌کند؛ روزهایی که با مادر، پدر و برادرانش در شادی و آرامش زندگی می‌کردند. اما پس از حادثه‌ای ناگهانی که پدر را زمین‌گیر کرد، همه چیز تغییر کرد و خانواده دیگر آن نشاط و امید گذشته را نداشت. ماریا همچنین به یاد می‌آورد که چگونه بحران‌های سیاسی و اقتصادی دهه‌ی ۱۹۶۰ در شیلی، ثبات زندگی‌شان را برهم زد و موجب رفتن مادرش شد.

لانگ شرفیگ، کارگردان باسابقه‌ی سینما، که با آثار موفقی چون «درس‌آموزی» (۲۰۰۹) و «یک روز» (۲۰۱۱) شناخته می‌شود، پس از چند سال سکوت، در سال ۲۰۲۳ با فیلم «راوی فیلم» بازگشت. او در این اثر تلاش کرده تا ضمن نمایش نابسامانی‌های اجتماعی و سیاسی شیلی در دهه‌ی ۶۰، به زندگی و تحولات شخصی یک دختر نوجوان نیز بپردازد. کاری که برای کارگردانی با شناخت عمیق از زنانگی، در نگاه اول ساده به‌نظر می‌رسد. اما آنچه در نهایت روی پرده ظاهر می‌شود، با انتظارات مخاطب فاصله دارد؛ حتی ممکن است نام شرفیگ روی این فیلم، موجب شگفتی شود، چرا که روایت آشفته و ناقص آن از چنین کارگردانی بعید به‌نظر می‌رسد.

شرفیگ روایت را با قدرت آغاز می‌کند. او به‌خوبی وارد زندگی ماریا می‌شود و تصویری کوتاه اما مؤثر از خانواده‌اش ارائه می‌دهد. رابطه‌ی ماریا با والدین و محبت برادرانش به‌زیبایی به تصویر کشیده می‌شود. اما با وقوع حادثه‌ی معدن و زمین‌گیر شدن پدر، داستان دچار گسست می‌شود. از این نقطه به بعد، روایت انسجام خود را از دست می‌دهد؛ پیرنگ‌ها پراکنده‌اند، تمرکز بر شخصیت‌ها از بین می‌رود و هر کاراکتر به‌صورت تکه‌تکه و ناقص نشان داده می‌شود. پدر در صحنه‌هایی پراکنده مدام در حال نوشیدن است، مادر از فقر رنج می‌برد و تنها ماریاست که با رفتن به سینما و دیدن فیلم، حضوری ملموس در داستان دارد.

شرفیگ نتوانسته به‌درستی وارد دنیای مادر ماریا شود، حسرت‌ها و رابطه‌اش با مرد جوان را تصویر کند، یا درد و رنج پدر را از وابستگی به دیگران نشان دهد. احساسات ماریا و برادرانش نیز مغفول مانده‌اند. برای مثال، سکانس تجاوز به ماریا و واکنش او به این اتفاق هولناک، پرداختی سطحی دارد و مخاطب بدون هیچ تأملی به صحنه‌ای دیگر پرتاب می‌شود؛ گویی چنین رویدادی اصلاً رخ نداده است. برادران ماریا نیز در روایت نادیده گرفته می‌شوند؛ زندانی شدن یکی، ازدواج دیگری و تغییرات رفتاری‌شان هیچ‌گاه به تصویر کشیده نمی‌شود.

در مجموع، با وجود بهره‌گیری از بازیگران توانمند، موسیقی مناسب و فضایی که به‌خوبی حال‌وهوای آن دوران را تداعی می‌کند، فیلم «راوی فیلم» در روایت اصلی و خرده‌روایت‌هایش دچار نقص جدی‌ست و نمی‌تواند حرفی تازه یا تأثیرگذار برای گفتن داشته باشد.