پوستر فیلم لبه‌ی ذهن‌اش

زن‌ها به چنین آثاری نیاز دارند

لبه‌ی ذهن‌اش
The Edge of Her Mind
محصول ۲۰۲۲ – ایالات متحده
امتیاز ۲.۵
نویسنده مصطفی ملکی

طی هفته‌های گذشته از فیلمی با نام «مثل یک زن ازش حرف بزن» نوشتیم. تعدادی از کارگردان‌های زن شناخته‌شده در سرتاسر دنیا دست به ساخت اپیزودهایی در باب زن کرده بودند. متأسفانه چند اپیزود تبدیل به رپورتاژ آگهی شده بودند و چند اپیزود دیگر نیز اصلاً روایت سینمایی نداشتند. در آن میان می‌توانستیم به یک روایت ژاپنی و یک روایت ایتالیایی برسیم که قادر بودند مخاطب را در برابر یک داستان قرار دهند. حال در نقطه‌ی مقابل این گروه به‌ظاهر معروف، تعدادی از کارگردان‌های مستقل زن ۹ فیلم کوتاه را در قالب یک اثر بلند سینمایی روی پرده برده‌اند.
در این روایت‌ها وارد آن نقاط تاریکی از ذهن زن‌ها می‌شویم که تحت تأثیر جنسیت‌زدگی جامعه، نژادپرستی، هوموفوبیا، گراسکوفوبیا، خودزشت‌انگاری و حتی لحظه‌ی احتضار ما را در برابر واکنش زنانه به این رخدادها قرار می‌دهند. این آثار در یک سال و به‌صورت سفارشی ساخته نشده‌اند، بلکه آثار کوتاهی هستند که بین سال‌های ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۲ خلق شده‌اند. این عنوان واحد و کلیت اثر تبدیل به مأمنی برای این فیلم‌سازان مستقل شده است که از طریق آن بتوانند تعداد بیشتری از مخاطبان را پای آثار خود بنشانند.
آنچه در این اثر خودنمایی می‌کند استقلال فکری کارگردان‌ها و درک درستی است که از دنیای زنانه دارند. در این آثار گاهی یک زن تحت فشار جامعه باید سعی کند تعداد کالری مصرفی روزانه‌ی خود را کنترل کند و به‌یک‌باره به مرز جنون می‌رسد و فریاد می‌زند: «مرا رها کنید» و عریان‌ بر سر همه فریاد می‌زند. گاه یک زن خود را در میان همهمه‌های دنیای پیرامون می‌بیند و گویی دیگر دنیای واقعی را درک نمی‌کند. او به شخصی نیاز دارد تا این دنیا را درک کند و بتواند همان همدم و هم‌یارش در تقابل با این مشکل روانی باشد. در جایی دیگر با زنی رو‌به‌رو هستیم که درد فقدان باعث آشفتگی روانی او شده است و فقط نیاز به آرامشی لحظه‌ای دارد تا بتواند درد خود را فریاد بزند. در روایتی دیگر زنی را شاهد هستیم که پیرهراسی باعث شده او دچار ازخود‌بیگانگی شود. در این روایت‌ها درخواست ذهنی زنان از دنیای بیرون را نیز شاهد هستیم. گویی هارمونی زیبایی بین خواست زنانه‌ی فیلم‌سازان زن وجود دارد. به‌همین سبب بود که در بند بالا از سفارشی نبودن این آثار گفتیم و اینکه برخی از این آثار مربوط به ۱۰سال پیش هستند. اما گویی بند باریکی از همگونی بین همه‌ی آن‌ها وجود دارد. در این روایت‌ها زن‌ها آن مردی را که می‌تواند زن را در معنای خودش درک کند طلب می‌کنند و در دو روایت این مرد حضوری پررنگ دارد. در یک روایت نیز یکی از مشکلات رایج بین زوج‌ها را تصویر می‌کنند؛ مردی که به‌راحتی لذت‌های شخصی را در اولویت قرار می‌دهد و زن را در لحظاتی که نیاز به حضور او دارد تنها می‌گذارد.
همه‌ی این روایت‌ها در پرداختی مناسب در زمانی بین ۹ تا ۱۲ دقیقه تصویر می‌شوند. آنچه در این آثار مستقل و قابل اعتنا زیباست استفاده‌ی مناسب از جلوه‌های ویژه است. حتی در برخی موارد که کارگردان نیاز به خلق دنیای سوررئال دارد، این فراواقعیت به‌شیوه‌ای قابل تماشا در برابر مخاطب قرار می‌گیرد. فرم همه‌ی این آثار همچون درون‌مایه‌های‌اشان ساده و به‌دور از هر غلوشدگی‌ای است؛ هم دنیای واقعی و هم دنیای ذهنی کاراکترها با پالت رنگی متناسب با درون‌مایه به‌گونه‌ای در برابر مخاطب قرار می‌گیرند که از این قصه‌ به آن قصه پرتاب شدن تبدیل به گام‌برداشتنی نرم میان دنیای ذهنی عده‌ای زن می‌شود.

گفت‌وگو

نظرت درباره‌ی این فیلم چیست؟