پوستر فیلم ریلیتی

ناهمگونی فرم و محتوا

ریلیتی
Reality
محصول ۲۰۲۳ – ایالات متحده
امتیاز ۲
نویسنده مصطفی ملکی

در تاریخ نهم ماه می سال ۲۰۱۷ رئیس اف‌بی‌آی توسط دونالد ترامپ از سمت خود عزل شد. ۲۵ روز بعد در سوم ژوئن «ریلیتی وینر»، زبانشناس شاغل در سرویس امنیت داخلی، که به اسناد فوق محرمانه هم دسترسی داشت پس از خرید از مرکز خرید و هنگام ورود به منزل شخصی خود با مأمورین اف‌بی‌آی مواجه شد که قصد تفتیش خانه و بازجویی از او را داشتند. این تقابل طی یک نوار صوتی ضبط‌شده به‌مدت ۶۰ دقیقه در اختیار عموم قرار گرفت و حال در سال ۲۰۲۳ خانم «تینا ستر» این رخداد را تبدیل به یک اثر سینمایی کرده است.

این روایت را باید از دو منظر مورد توجه قرار داد؛ فرم بصری و فرم روایی. خانم ستر در فرم بصری خود سعی دارد دست به کار تازه‌ای بزند و از طریق همان نوار شصت دقیقه‌ای روایت را تصویر کند. او در برخی از برش‌ها برای آنکه مخاطب درگیر واقعیت محض این روایت شود صوت موجود را در اختیار مخاطب قرار می‌دهد. در زمان‌هایی که سند حاوی اسامی و مکان‌هایی است که نباید به آن‌ها اشاره شود به‌سرعت دچار نویز تصویری یا برش‌هایی مستقیم می‌شویم و به‌سرعت ادامه‌ی دیالوگ‌ها را از سر می‌گیریم. این نگاه خانم ستر در تصویر کردن روایت خود باعث طراوت قاب‌ها می‌شود؛‌ به‌خصوص اینکه روایت در دو لوکیشن حیاط مقابل خانه و اتاق پشتی آن در جریان است و قرار است تنش موجود در دیالوگ‌ها را گاه با مکث کاراکترها شاهد باشیم.

اما خود روایت و منطق آن قرار است در نهایت مخاطب را به دو راهی اخلاقی موجود در ذهن ریلیتی وینر برسانند. روایت خانم ستر در این بخش لنگ می‌زند و نمی‌تواند مخاطب را در مسیر روشن و قابل اتکا به این دوراهی برساند. اما ریلیتی وینر و مکالمات‌اش با دو مأمور اف‌بی‌آی توانایی این را ندارد که مخاطب را در معرض آن دوگانگی موجود در ذهن این کاراکتر وارد کند. بگذارید کمی در باب جرم ریلیتی وینر روشن شویم. ریلیتی وینر به این محکوم بود که اسناد فوق محرمانه‌ای را از دفتر کار خود به بیرون برده و آن‌ها را در اختیار یکی از رسانه‌ها قرار داده بود. این اسناد بعدها توسط مجلس سنا مبنی بر دخالت روسیه در انتخابات سال ۲۰۱۶ مورد استفاده قرار گرفته بود. در باب دو راهی اخلاقی در ذهن ریلیتی وینر خود او چنین عنوان کرده بود که یک لحظه به این فکر کردم که چرا مردم نباید از این اسناد باخبر شوند. اما در همین حین شاهد هستیم که در بین گفت‌و‌گوهای این زن زبانشناس و آشنا به زبان‌های دری، فارسی، و پشتو، او نگاهی جاه‌طلبانه به اسنودن نیز دارد. اما فیلم خانم ستر قادر نیست این تفکیک‌ها را در اثر ۸۲ دقیقه‌ای خود ارائه دهد و صرفاً همه‌ی توان خود را صرف فرم بصری اثر کرده است. روایت او که از نمایش‌نامه‌ای با نام «آیا این یک اتاق است» اقتباس شده است قادر نیست این گذرهای اخلاقی را مقابل چشم مخاطب سینما قرار دهد و همچون دانشجویی کپی‌کار فقط در محدوده‌ی همان دیالوگ‌ها جریان دارد و ارزش افزوده‌ای را به ساختارمندی اثر سینمایی اضافه نمی‌کند.

گفت‌وگو

نظرت درباره‌ی این فیلم چیست؟