آنچه از سینمای برادران داردن در ذهن مخاطب علاقهمند وجود دارد، دوربین روی دست در حاشیهی شهرهای بلژیک است. دوربینی که گاه حتی صدای نفسهای کاراکتر اصلی را ثبت میکند و هر آنچه او احساس و تجربه میکند را به مخاطب انتقال میدهد. بههمین سبب است که سینمای برادران داردن را روایتی با دوربین مستندگونه مینامند. از آن سو زمانی که اکشنهای جنایی سینمای بریتانیا را مرور میکنیم با نوعی دوری از جلوههای ویژهی مرسوم در سینمای هالیوود مواجه هستیم و خشونت عریانتری را در این آثار میبینیم.
سیسیلیا ورهِیدن کارگردان زن بلژیکی با تأثیری که از این دو سینما گرفته است و در همکاری با نتفلیکس دست به ساخت اکشنی جنایی در آمستردام زده است. «فری» گنگستری خشن در آمستردام است که در خدمت یک گروه مافیایی به پاک کردن حسابهای شرطبندی میپردازد.
این فیلم روایتی خطی دارد و بههیچعنوان سعی در ورود به جریان سیال ذهن ندارد. هر چند کارگردان میتوانست با همان شروع خود که اتفاقی در کودکی «فری» است به این دنیا نیز ورود کند اما سعی دارد تا جایی که میتواند اثر خود را به رئالیسم عریان و خشن دنیای گانگستری نزدیک کند. باید گفت که در این سیر موفق است. فری شخصیتی دستنیافتنی در سینمای اکشن مرسوم نیست. او یک گنگستر مانند هر گنگستر دیگری در یک جامعهی شهری است. سبک زندگی او و تعاملاتی که در دنیای بیرون دارد بههیچعنوان از خط اصلی روایت بیرون نمیزند؛ گویی فیلم قصد دارد چند هفته از زندگی فری را زیر ذرهبین قرار دهد. همین اصرار کارگردان در دور کردن فضای فیلم خود از فانتزیٰهای مرسوم فیلمهای اکشن باعث میشود تا بهیاد سینمای برادران داردن بیفتیم. اتفاقاً دوربین وِرهیدن نیز از فضای مطلق شهری فاصله میگیرد و بهسوی حاشیه میرود. او با ثبت لحظاتی بهسبک دوربین روی دست سعی دارد تا تزلزل موجود در زندگی «فری» را نشان دهد. همین درک کارگردان از فضای اثر خود باعث میشود تا دست به انتخابهای درست در میزانسن و برشها بزند.
اما شخصیتهای فیلم چنان تعریف میشوند که مخاطب برای درک بیشتر از آنها نیازی به فلشبک ندارد. شخصیتها با همان حضور خود مخاطب را از زیروبم زندگیشان آگاه میکنند. هر کاراکتری، حتی شخصیتهای فرعی، نقش بهسزایی در پیشبرد روایت دارد. بهطور مثال فرزند «برینک» را در نظر بگیرید. کل حضور او در فیلم ۴ دقیقه است، اما همین حضور کوتاه بسیاری از گرههای روایتی را در فیلم باز میکند. کافیست به بازیهای چشمیای که کارگردان در این سکانس از بازیگران خود میگیرد دقت کنیم. او در این چهار دقیقه کلیدهای قابل تأملی را در اختیار مخاطب خود قرار میدهد تا بتواند اتفاقات بعدی را در روایت بگنجاند.
فیلم «فری» در میانهی ژانر درام و اکشن قرار دارد و از ابتدا تا انتهای خود از این خط عدول نمیکند. باید گفت که تجربهی فیلمسازی موفقی برای وِرهیدن بهحساب میآید و نشان از آن دارد که کارگردانهای زن نیز میتوانند در دنیای سراسر خشن فیلمهای اکشن و جنایی دست به ساخت آثاری قابل قبول بزنند.