پوستر فیلم مردی با نام آتو

نسخه‌ی فشرده‌تر فیلم سوئدی

مردی با نام آتو
A Man Called Otto
محصول ۲۰۲۳ – ایالات متحده
امتیاز ۲
نویسنده مصطفی ملکی

بسیاری از فارسی‌زبانان داستان «مردی با نام اُوِه» را مطالعه کرده‌اند. شاید این یکی از اتفاقات نادر باشد که مخاطب فارسی‌زبان قبل از ساخت یک اثر رمان آن را مطالعه کرده باشد. اثر اقتباسی سوئدی نتوانسته بود توصیفات کتاب را در قاب‌ سینمایی تصویر کند. به‌طور مثال کاراکتر «پروانه» در توصیفات کتاب شباهت بیشتری به یک ایرانی مهاجر داشت. اما در اقتباس سینمایی پروانه بسیار دورتر از رمان بود. حال آقای «مارک فورستر» که او را با آثاری چون «در جست‌و‌جوی ناکجاآباد» و «جنگ جهانی زامبی‌ها» می‌شناسیم هجوم دیگری به این رمان برده تا روایتی آمریکایی را از این اثر روی پرده ببرد.
فورستر تا پیش از این اثر تقریباً در هر ژانری ورود کرده و باید گفت اکثر آثار او دارای شخصیت هستند. فورستر هم دنیای کودکان را می‌شناسد و هم می‌تواند در فضایی کاملاً خشن کاراکترهای خود را با دنیایی از هم گسیخته مواجهه کند. حال او در همکاری با تام هنکس سعی دارد پیرمرد بدعنق سوئدی را در کالبد آمریکایی تصویر کند. مخاطب سینما داستان را می‌داند. فورستر قبل از ورود به این اثر می‌داند که کلینت ایستوود در سال ۲۰۰۸ اثری با نام «گرن‌تورینو» را روی پرده برده است. داستان ایستوود کاملاً آمریکایی بود و به‌نوعی هم‌زیستی با اجتماع مهاجران را تصویر می‌کرد. در فیلم جدید فورستر اما با اقتباسی رو‌به‌رو هستیم که کارگردان سعی دارد به‌انتخاب خود گذشته‌ی این پیرمرد را تصویر کند. زن ایرانی تبدیل به یک زن بشاش مکزیکی شده است و تمرکز کارگردان بیشتر روی رابطه‌ی عاشقانه‌ی آتو و همسر سابق‌اش متمرکز است.
شاید تام هنکس گزینه‌ی خوبی برای ایفای این نقش باشد و شاید اگر بیشتر دقت کنیم بازیگرانی چون دنیرو نیز توانایی پذیرفتن این نقش را داشته‌اند. در هر حال انتخاب آقای فورستر هنکس بوده است و باید به آن احترام گذاشت. اما میمیک چهره‌ی تام هنکس نیاز به تلاش بیشتری از سوی بازیگر دارد تا بتواند چهره‌ی عبوس این پیرمرد بداخلاق را به مخاطب نشان دهد. در نتیجه آن چیزی که در پرده‌ی اول فیلم می‌بینیم بازی غلو‌شده‌ی هنکس است. این غلو در نشان دادن تصویر آتو ضعف همکس نیست، بلکه ناهمخوانی چهره‌ی طبیعی او با چهره‌ای خشک و عبوس است. از سوی دیگر فورستر در روایت خود بسیار عجله دارد و سعی می‌کند همه‌ی رخدادها را خلاصه‌وار پیش ببرد. در نتیجه آن چیزی که در فیلم او مشاهده می‌کنیم همان گزارش‌نویسی‌های رایج در هالیوود است.
تفاوت دیگر اثر آقای فورستر با نسخه‌ی سوئدی در تمرکز بیشتر او روی ملودرام است. فورستر دوست دارد در پرده‌ی سوم اشک مخاطب احساسی را سرازیر کند. این خاصیت روایت‌های هالیوودی‌ست و نمی‌توان خرده‌ای بر آن‌ها گرفت؛ روایت باید آن‌قدر ساده و راحت‌الحلقوم باشد که مخاطب آمریکایی نیاز به فکر زیادی در خصوص روابط بین کاراکترها نداشته باشد. در هر حال همچنان باید گفت که رمان یک سر و گردن بالاتر از دو نسخه‌ی سینمایی است و مخاطب بهتر است قبل از تماشای این دو نسخه سری به رمان آن بزند. فیلم آتو یک اثر عصر روز تعطیل است که به‌راحتی می‌تواند در آخر هفته یک خانواده را سرگرم کند.

گفت‌وگو

نظرت درباره‌ی این فیلم چیست؟