پوستر فیلم دنیا و شاه‌دخت حلب

سانتیمانتالیسم سردرگم

دنیا و شاه‌دخت حلب
Dounia and the Princess of Aleppo
Dounia et la princesse d'Alep
محصول ۲۰۲۳ - کانادا، فرانسه
امتیاز ۰.۵
نویسنده سارا

«دنیا» دختربچه‌ای کوچک است که مادر خود را خیلی زود از دست می‌دهد و در کنار پدر، مادربزرگ و پدربزرگ‌اش در شهر حلب زندگی می‌کند. دیری نمی‌گذرد که پدرش هم به دلایل سیاسی راهی زندان می‌شود تا دنیا از تمام دنیا فقط پدربزرگ و مادربزرگ را داشته باشد. اما این‌ها تنها اتفاقاتی نیستند که در کودکی برای دنیا رخ می‌دهند. آنها بعد از بمباران‌های شهر حلب و نابودی خانه‌اشان مجبور به ترک شهر شده و مسیری نامعلوم را برای زنده ماندن در پیش می‌گیرند.

به‌نظر نمی‌رسد جنگ‌های خاورمیانه هرگز تمامی داشته باشند. تاریخ خاورمیانه را با جنگ‌های‌اش و تمام خساراتی که به مردمان‌اش وارد کرده به یاد می‌آورند. جنگ سوریه هم چیزی کم از جنگ‌های گذشته‌ی این ناحیه‌ی کره‌ی زمین نبوده است و در این میان این تنها مردم عادی بودند که در این جنگ‌ها بیشترین خسارات را کسب کرده‌اند. مردمانی که جز یک زندگی عادی، خانه‌ای که سرپناه‌اشان باشد و غذایی که کسب کنند و بخورند چیزی نمی‌خواستند. چه بسیار مردم که بعد از این جنگ‌ها از خانه‌ و کاشانه‌ی خود بیرون رانده شده و مجبور به مهاجرتی اجباری شده‌اند تا شاید در جایی دیگر و در زمین یا کشوری دیگر بتوانند صاحب خانه‌ای هر چند کوچک برای خود شوند. یا حتی بدتر در این جنگ‌ها عزیزان خود را از دست داده و تنها و بی‌سرپناه و بدون امیدی برای آینده راهی مکانی نامعلوم شده‌اند. تصویر کردن این رنج، این درد، این از دست دادن‌ها و حتی مرگ‌های عزیزان شاید تنها کاری باشد که سینما می‌تواند برای این مردم رنج‌دیده انجام دهد. حال تصور کنید دست‌اندرکاران سینما از همین رنج‌ها هم برای بهره بردن و نشان دادن بیشتر خود استفاده کنند.

انیمیشن «دنیا و شاه‌دخت حلب» نیز یکی از همین نگاه‌های سانتیمانتالی است که سعی دارد از رنج و درد و خستگی و از دست‌دادن‌های این مردم برای خوب جلوه دادن خود استفاده کند. دنیا دختربچه‌ای کوچک است که با چند دانه‌ از یک گیاه می‌تواند باعث ایجاد معجزاتی عجیب شود و مسیر سخت و طاقت‌فرسا و حتی غیرقابل گذر میان مرزها را به مسیری راحت و قابل دسترس تبدیل کند. این دید سهل و سطحی به اتفاقاتی دردناک که نه تنها در سوریه که در بسیاری از کشورهای جهان در حال رخ دادن است از کجا می‌آید؟ چطور می‌شود این چنین راحت همه چیز را به سخره گرفت و حتی نام معجزه را هم خدشه‌دار کرد؟ پس این همه کودک و نوجوان، زن و مرد و پیر و جوان که در این جنگ‌های بیهوده و خودخواهانه از بین رفتند چه می‌شوند؟

این انیمشین جز توهین به این مردم کار دیگری انجام نمی‌دهد. مردمانی که هرگز نخواستند وارد این جنگ‌ها شوند و تنها قربانی‌هایی معصوم بودند که در میان مناسبات سیاسی گیر افتاده بودند. نقاشی‌ها و تصاویر زیبای این انیمیشن هم نمی‌تواند ماهیت سانتیمانتال و سطحی این روایت را تسکین دهد و مخاطب‌اش را با خود همراه کند. این انیمیشن جز دروغ و امیدی واهی برای مردمی که راهی برای زنده ماندن ندارند چیزی نیست و نباید هیچ کودکی مجبور به دیدن این مزخرفات تصویری شود.

گفت‌وگو

نظرت درباره‌ی این فیلم چیست؟