روایت بی‌جان برزیلی از مصائب یک زن

طی چند ماه گذشته فیلم‌های زیادی را در باب خشونت کلامی و فیزیکی علیه زنان مرور کردیم. یکی از این فیلم‌ها «فقط ما دو نفر» محصول کشور فرانسه بود. در این فیلم روایتی را شاهد بودیم که یک زن در بحبوحه‌ی سن ۴۰ سالگی در آغوش مردی پناه می‌گیرد و تا یک سال پس از ازدواج هم همچنان احساس می‌کند این عشق است که آن‌ها را در این رابطه نگاه داشته است. اما کم‌کم خوی سلطه‌گر مرد و سوءظن‌های گاه و بیگاه او باعث از هم پاشیدن نظم روزانه‌ی زندگی این زن می‌شود و این رخدادها تا جایی پیش می‌روند که زن گویی دیگر امنیت جانی هم ندارد. آنچه در روایت فرانسوی بیش از هر چیزی قابل اهمیت بود، دوری کارگردان از هر گونه شعارزدگی است. این کارگردان با اتکا به بازی خوب بازیگری چون «ویرجین افیرا» توانست مخاطب را درگیر یکی از معضلات جنس زن در جامعه‌ی مدرن کند.

حال آقای «هوگو پراتا» همین روایت را تبدیل به اثری برزیلی کرده است و سعی دارد از طریق قاب دوربین خود به زندگی زنی با نام آنجلا وارد شود. آنچه از ابتدای فیلم تا انتها قرار است مشاهده کنیم زندگی زنی مجرد است که در پارتی‌ها عشوه‌گری می‌کند، دوست‌پسری دارد که از این جذابیت ظاهری او کمال بهره را می‌برد، همسر پیشینی دارد که سه فرزندش را از او گرفته و به‌هیچ‌عنوان حق حضانت فرزندان را به این زن نمی‌دهد، ثروتی دارد که ما نمی‌دانیم از کجاست، دل مردی متأهل را می‌برد و در نهایت مادری که از پشت تلفن یا در کلیسا با او مکالمه می‌کند. آنجلا ظاهراً همه‌ی اینهاست و کارگردان نیز به مخاطب التماس می‌کند تا این شخصیت‌پردازی را بپذیرد. آقای پراتا اما نمی‌داند که مخاطب سینما دیگر به‌دنبال قیاس است و اثر او را با آثار مشابه و قدرتمند دچار این قیاس می‌کند و از همان ابتدا همه‌چیز را می‌سنجد. آنجلا در فیلم آقای پارتا زنی صرفاً هوسباز است که سعی دارد از این آغوش به آن آغوش فرار کند و خود را رهایی دهد. کارگردان این زندان ذهنی را به مخاطب نشان می‌دهد و ضعف او در تصویر کردن آنجلا همین است.

آنچه بیش از هر چیزی در این فیلم آزاردهنده است موسیقی متن زیبایی‌ست که با هیچ‌کدام از تصاویر هماهنگ نیست. آقای «اوتاویو دو مورائس» با بهره‌گیری از موسیقی بلوز و سولوهایی که در آن است گوش مخاطب را نوازش می‌دهد. اما تصاویر کارگردان فرسنگ‌ها از این زیبایی گوش‌نواز فاصله دارند. در تصاویر آقای پراتا چیزی جز یک سافت‌پورن را شاهد نیستیم که زنان درون قاب‌ها صرفاً عروسک‌هایی جنسی هستند که خودشان نیز به این واقف هستند. آقای پراتا در اثر خود توانایی به تصویر کشیدن آزار و خشونت خانگی را علیه یک زن ندارد. در نهایت آنچه در این فیلم می‌بینیم تلاش نافرجام این کارگردان برزیلی در بازنمایی یکی از معضلات اجتماعی است. آنجلای این فیلم حتی قادر نیست به‌اندازه‌ی یک نما مخاطب را با خود همراه کند. مخاطب زن این فیلم را صرفاً بازی جنسی کارگردان با جذابیت‌های جنسی زنانه می‌داند که قصد داشته آن را زیر لایه‌ی مصائب یک زن پنهان کند.