وصلهپینهی تکنیکی چینی
طی چند سال اخیر بارها و بارها در مرور آثار سینمای میانهی چین اشاره کردهایم که استودیوهای فیلمسازی چینی با این نگاه سادهانگارانه به سینمای تجاری توانایی رقابت در بازار جهانی را ندارند. آنها از انواع و اقسام تکنیکهای مدرن جلوههای ویژه استفاده کردهاند تا در نهایت سربازی چینی با یک کفگیر به جان نیروهای آمریکایی بیفتد و پیروز شود و سرود پیروزی سر دهد. از سویی دیگر آنها با بازیگرانی به درون این آثار میرفتند که مخاطب خاطرهی چندان خوشی از حضورشان در آثار اکشن نداشته و در نتیجه در این آثار نیز شاهد بازیهای بسیار بد و خامی از سوی این نابازیگران بودهایم؛ بهطور مثال بازیگری چون «وو جینگ». اما در چند اثری که در سال ۲۰۲۳ مشاهده کردهایم، میبینیم که سینمای تجاری چین هم به استفاده از بازیگران با استعدادتری که پیش از این در درامهای قابل احترام نقشآفرینی کردهاند روی آورده است و هم آن عطش احمقانهاشان در استفاده از جلوههای ویژه را کنترل کردهاند.
در فیلم «زادهشده برای پرواز» با داستانی چون «تاپگان» مواجه هستیم، اما بهسبک چینی آن. در این فیلم کاراکتر اصلی خلبان جوانی با نام «لی یو» است که عشق پرواز با جنگندههای نسل جدید نیروی هوایی را در سر میپروراند و بهنوعی با دیگر خلبانهای جوان نیروهای هوایی رقابتی تنگاتنگ دارد. بگذارید تکلیف خود را با ساختار تکنیکی، فرمی و روایی این اثر مشخص کنیم. این فیلم بهلحاظ روایی تقریباً چیزی جدا از آثاری مانند «ایثار» نیست و بهجای اینکه خود کاراکترها در برابر مخاطب قرار دهد، آنها را زیر لایههای ایدئولوژیکی پنهان میکند. روایت فیلم مانند بسیاری دیگر از آثار ایدئولوژیک چینی دائم در حال بلغور کردن جملاتی تکراری از زبان کاراکترهای خود است که چین همیشه تنها بوده و ما با چنگال و قاشق و گنجشک به هواپیماهای رادارگریز رسیدهایم. این جملات انگیزشی و پوچ آنقدر تکرار میشوند که در بخشی از روایت سعی میکنیم صدای کاراکترها را خاموش کنیم و تصاویر را بدون واسطه در برابر خود داشته باشیم. زمانی که فرم روایی در اثر وجود نداشته باشد، نمیتوان انتظار داشت که فرم تصویری نیز دچار تکان خاصی شود. قابهایی که کارگردان فیلم میبندد هیچ مسیر خاصی را دنبال نمیکنند و فقط در خدمت دوربین و لنزهای پیشرفته هستند که بیشتر چیزی شبیه خودنمایی از جنس چینی را در برابر ما قرار میدهند. آنچه این اثر را برای مخاطب سینمای سرگرمی جذاب جلوه میدهد همان استفادهی تکنیکی کارگردان برای براق جلوه دادن اثر است.
علیرغم روایت تحت تأثیر فیلم باز هم باید این اثر را چند پله بالاتر از آثار خزعبلی دانست که سینمای چین طی این چند سال و با صرف هزینههای زیاد روی پرده برده بود. فیلم «زادهشده برای پرواز» مخاطب سینمای سرگرمی را بهخوبی سرگرم میکند و باعث شگفتی میشود که چرا سینمای چین سعی ندارد از همین دالان سینما را درک کند. شاید اگر استودیوها کمی از فضای ایدئولوژیک فاصله بگیرند و به خود سینما وصل شوند، شاهد آثار بسیار باکیفیتتری از سینمای چین خواهیم بود. بهنظر اگر این استودیوها آثار سینمای جهان خود را با آثاری که صرفاً مصرف داخلی دارند در دو مسیر جدا از هم قرار دهند، شاهد رشد چشمگیری در هنر و صنعت سینمایی این کشور خواهیم بود. اما اگر همچنان اصرار داشته باشند که دائم با شعارهای پوچی که فقط بخشی از مردم داخل این کشور را دچار هیجان میکنند در سینما حضور داشته باشند، باید گفت که مسیر سقوط و بیحاصلی همچنان برای آنها هموار است.
نظرت دربارهی این فیلم چیست؟
برای پیوستن به گفتوگو وارد شو
نظرها با هویت سینمایی حساب تو منتشر میشوند.