تقلیل یک فاجعه به ملودرام

بعد از مینی‌سریال «چرنوبیل»‌تقریباً همان‌هایی هم که از این حادثه چیزی در ذهن نداشتند با ریز این فاجعه‌ی انسانی آشنا شدند. در فیلم یاد شده تمام آن چیزی که جماهیر شوروی بر اساس پوشال تمامیت‌خواهی و شعارهای تهییج‌کننده ایجاد کرده بود فرو ریخت؛ حکومتی که نزدیک به ۸۰ سال تأثیرات مخرب و ویرانگری را بر زندگی مردمان شرق اروپا وارد کرد. اما گاهی لازم است نگاه تجاری‌سازان روسی را به حوادث قرن بیستم جماهیر شوروی نیز مشاهده کنیم. قبل از آن باید گفت که سینمای روسیه یا صفر است یا صد. زمانی که به بزرگان سینمای جهان می‌نگریم امکان ندارد که فرمالیست‌های شوروی و سینمای شاعرانه‌ی آن از ذهن مخاطب نگذرد. اما از این سو سینمای تجاری روسیه به‌شدت فاصله‌ای چند فرسنگی با سینمای دنیا دارد. روس‌ها نزدیک به یک دهه است که سعی دارند همانند چین جایی در بازار سینما پیدا کنند. اما زمانی که به آثار تجاری آنها نگاه می‌کنیم متوجه ‌می‌شویم که باید آزمون و خطاهای زیادی را برای پیدا کردن مخاطب داشته باشند.
این فیلم روایتی ملودرام از فاجعه‌ی چرنوبیل است. کارگردان که خود بازیگر نقش اول فیلم است سعی دارد آتشنشانی را به‌تصویر بکشد که دائم از تعهد دوری می‌کند و در نهایت تعهد به زن مورد علاقه‌اش است که باعث می‌شود به درون مغاک چرنوبیل برود. اما چگونه این رخدادها را تبدیل به یک روایت کرده است؟ باید گفت که چنین اتفاقی رخ نداده است. اولین اشتباه کارگردان در ضرب‌آهنگ فیلم است. سینمای هر کشور نوعی کادربندی دارد که آثار تجاری، مخصوصاً اگر درام باشند، سعی می‌کنند بر اساس همان کادربندی پیش بروند. سینمای روسیه را هم با تأمل فیلم‌سازان این کشور در به‌تصویر کشیدن رخدادهای فیلم می‌شناسیم. شاید این میراثی است که دنیای ادبیات کلاسیک روسی و نویسندگانی همچون تولستوی و داستایوفسکی برای آنها به‌جا گذاشته‌اند و در فیلم‌سازانی همچون تارکوفسکی و سوخوروف به اوج رسیده است. اما کارگردان این اثر سعی کرده تمپویی هالیوودی را به یک اثر درام روسی ببخشد. مسلماً نتیجه‌ی چنین تصمیمی آن هم در روایتی از یک فاجعه‌ی انسانی چیزی جز شکست نیست.
فیلم همان‌طور که در ضرب‌آهنگ خود لنگ می‌زند، نتوانسته منطق یک ملودرام عاشقانه را در پس یک فاجعه پی‌ریزی کند. در نتیجه مخاطب نه می‌تواند با کاراکتر «الگا» و نه با شخصیت «الکسی» ارتباط برقرار کند. آنچه باقی می‌ماند سکانس‌هایی از هم گسسته همانند دانه‌های از هم پاشیده‌ی یک تسبیح است. این فیلم شاید اگر به قواعد سینمای روسیه پایبند بود می‌توانست برای مخاطب عاشقانه‌ای همچون «بیمار انگلیسی» شود. سینمای تجاری روسیه راه درازی در پیش دارد تا بتواند خود را با سینمای دنیا همگام کند و در این مسیر آزمون‌و‌خطاهایی از این دست نیز اجتناب‌ناپذیر هستند.