سینمای شوروی، و طی چند دههی اخیر سینمای روسیه، همیشه یکی از قطبهای سینمایی دنیا بوده است. فرمالیستهای شوروی سابق با جنبش مونتاژ توانستند تأثیر عمیق خود را روی سینمای وابسته به فرم نشان دهند. آنقدر در این سرزمین پهناور کارگردانهای تأثیرگذار و سینماگران مؤلف یافت میشوند که کمتر مخاطبی از سینمای شوروی و روسیه انتظار آثار تجاری در سینمای بدنه را دارد. اما روسیه هم مانند چین چند سالی میشود که بهدنبال باز کردن جایی در سینمای بدنه و گیشه است. یکی از مشکلات این کشور مسئلهی مالی است و بههمین سبب توانایی رقابت با سینمای چین و هالیوود در کمیت آثار را ندارد. بههر روی آنها تلاش خود را میکنند تا حداقل از این بازار پر سود جهانی عقب نیفتند.
فیلم «بیتاب» روایتگر دو قهرمان شمشیرزنی روسیه در اسلحهی سابر است. «کیرا» دختری ۱۹ ساله از شهرستانی دور به مسکو آمده تا تواناییهای خود را در قهرمانی کشور در اسلحهی سابر به رخ دیگران بکشد. از آن سو رقیب او در فینال مسابقات کشوری کاپیتان تیم شمشیربازی زنان روسیه -پوکرووسکایا- است. کیرا در فینال شکست میخورد و این اتفاق شروع خط اصلی روایت فیلم است.
این فیلم هم مانند صدها فیلم هالیوودی دیگر در باب قهرمانان یک رشتهی ورزشی است. یکی از ارکان چنین فیلمهایی درگیری ورزشکار در صحنهی مسابقات و زاویهی درست دوربین و استفاده از برشهای منقطع برای بهتصویر کشیدن این لحظات است. اگر کمیت فیلم در این صحنهها بلنگد، حتی اگر روایت قرص و محکمی هم داشته باشد، کل فیلم تحت تأثیر قرار خواهد گرفت و از دست میرود. خوشبختانه کارگردان این فیلم در پرداخت صحنههای مبارزه سعی کرده تا جایی که در تواناش است دقت لازم را بهخرج دهد. همین کیفیت در ارائهی سکانسهای مبارزه باعث قوت گرفتن فیلم و نزدیکتر شدن مخاطب به آن میشود.
اما سینمای تجاری روسیه عاری از ارائهی گرمای موجود در روابط به مخاطب سینماست. این مشکل را در برخی آثار دیگری که طی یک سال اخیر مرور کردهایم میتوان شاهد بود. شاید یکی از دلایل آن نوع اکت بازیگران در شرایط مختلف فیلم باشد و حتی شاید ریشهی این مسئله به مردمان روس بازگردد. اما تئوری دوم را بهراحتی میتوان حذف کرد. چون در رمانهای بزرگ روسی با تنوعی حیرتآور از شخصیتهای داستانی طرف هستیم. اما در سینمای بدنهی روسیه برخلاف سینمای متعالی آن نمیتوانیم این تنوع شخصیتی را بیابیم. کاراکترها در کلیت خود دارای خصوصیات یکسانی هستند و بهنوعی نمیتوان برای هر کاراکتر موتیف شخصیتی خاصی را در نظر گرفت. حتی تغییر شخصیتی کاراکتر «کیرا» در این فیلم نیز دارای یک برههی زمانی نیست و تبدیل به یک نقطهی عطف در داستان نمیشود.
در هر حال سینمای بدنهی روسیه هنوز مسیری بلند را پیش روی خود دارد تا بتواند همگام با سینمای دیگر کشورها دچار تنوع ژانری و موضوعی شود. فیلم «بیتاب» در کلیت خود یک درام ورزشی سرگرمکننده از سینمای مهجور بدنهی روسیه است و تماشای آن برای مخاطبی که دنبالکنندهی این ژانر در کشورهای مختلف است خالی از لطف نیست.
نظرت دربارهی این فیلم چیست؟
برای پیوستن به گفتوگو وارد شو
نظرها با هویت سینمایی حساب تو منتشر میشوند.